Mấy năm gần đây việc kinh doanh tại các chợ truyền thống ở Nga ngày càng khó khăn, và theo xu hướng

chung, nhiều người đã xoay sang hình thức bán hàng online trên các nền tảng như Yandex Market,

Ozon, Wildbrries...

Thông qua các nền tảng bán hàng online người bán có thể kết nối với người mua ở khắp nơi, không thể

phủ nhận là độ phủ sóng của nó rất rộng, số lượng hàng tiêu thụ có thể rất nhiều. Chính bởi vậy lúc đầu

nhiều người hồ hởi tưởng rằng "bán hàng mạng" là một cứu cánh, nhưng thực tế nghiệt ngã hơn rất

nhiều.

Thời gian gần đây không ít người gặp những chuyện đau đầu vì "bán hàng mạng" nhiều người cụt hết

vốn liếng, mang nợ nần thậm chí vỡ nợ vì nó.

Vậy những vấn đề mọi người thường gặp là gì?

1. Chi phí quá cao, người bán không hạch toán hết chi phí vào giá thành :

Tất cả các trang bán hàng online đều thu tiền hoa hồng (комиссия) rất cao, như Wildbrries cách đây

mấy tháng là 23% trên giá bán, sau họ tăng lên 29% và hoa hồng hiện tại là 34%. Ngoài ra người bán còn

bị trừ rất nhiều chi phí khác như phí nhận tại kho (приемка), phí vận chuyển/ hậu cần (логистик), phí

lưu kho (хранение), phạt (штраф)...

Tất cả các loại chi phí này thường chiếm hết khoảng 60% đến gần 70% số tiền bán hàng.

Như vậy 1 sản phẩm bán với giá 1000 rúp người bán chỉ thu về được tầm trên 300 đến gần 400 rúp.

Có nhiều người nói tôi đã tính hết cả rồi, chi phí không nhiều như vậy.

Đó là vì bạn chỉ tính chi phí trên lý thuyết với 1 sản phẩm mà khách thực mua, nhưng khi bạn bán được 1

sản phẩm, bạn phải gánh chi phí của 2-3 sản phẩm bị khách hủy đơn, khách trả lại.

2. Tỷ lệ bán hàng thấp :

Thường với các sản phẩm là hàng thời trang, người mua thường đặt nhiều sản phẩm, sau khi nhận hàng

và thử có thể họ chỉ mua 1 trong số đó, nhiều khi họ từ chối tất cả. Trong những trường hợp này người

mua chỉ bị phạt 1 khoản rất nhỏ nhưng khoản phạt đó người bán không được hưởng, trong khi vẫn phải

trả các chi phí như tiền nhận, tiền vận chuyển, tiền lưu kho...

Tỷ lệ bán hàng thấp (thường chỉ đạt khoảng 32% đến trên 40 %, tức là gửi đi cho khách 10 sản phẩm,

khách chỉ mua 3 – 4 sản phẩm. Hệ quả là người bán sẽ phải chịu rất nhiều chi phí phát sinh cho những

sản phẩm bị trả lại, những chi phí này có khi nhiều hơn lãi của món hàng đã bán.

Có nhiều người mới tham gia "bán hàng mạng" đã không hạch toán đủ chi phí vào giá bán, không tính

chi phí những sản phẩm bị trả lại phải gánh, không tính đến hàng bị mất bị hư hỏng trong khi lưu kho...

nên bán thấp.

Tất nhiên khi có ai đó bán giá thấp thì những người khác bán mặt hàng tương tự sẽ ít đơn, tỷ lệ hủy đơn,

trả lại cao. Và để bán được thường có 2 lựa chọn: Hoặc phải hạ giá theo, hoặc phải chạy quảng cáo. Mà

phí quảng cáo không hề rẻ. Kết quả kinh doanh cuối cùng là "lãi giả lỗ thật", sau một thời gian bán hàng

mạng không thấy vốn đâu mà mang thêm đống nợ.

3. Người mua được hưởng ưu đãi từ luật bảo vệ người tiêu dùng: Đa số các mặt hàng, trong đó có hàng

may mặc, người mua được quyền trả lại trong vòng 14 ngày. Có nhiều trường hợp người mua mặc mấy

ngày, chán rồi đem trả lại, có trường hợp họ tự làm hỏng làm bẩn hàng rồi trả lại kèm theo nhận xét xấu

dành cho người bán, nhiều trường hợp họ lấy quần áo mới rồi trả lại đồ họ đã mặc cũ rách, có trường

hợp bán 1 bộ có cả quần + áo nhưng người mua lấy mất 1 nửa gửi trả lại 1 nửa. Trong tất cả những

trường hợp này người bán luôn phải chịu thiệt thòi.

4. Các trang bán hàng "lùa gà"

Vậy họ lùa gà như thế nào?

Vừa rồi chắc ai bán hàng trên Wildberries đều nhớ : Tháng 5/2025 Wildberries trợ giá cho khách mua

hàng FBO 34% (FBO tức là đưa hàng vào kho để các trang tự duyệt đơn và gửi hàng cho người mua).

Với trợ giá đến 34 %, hàng hoá gửi vào FBO có giá bán đến tay người mua rẻ hơn FBS rất nhiều khiến

đơn hàng FBO tăng vọt trong khi FBS không bán được. Người bán hàng thấy vậy đổ xô đem hàng gửi kho

FBO.

Khi lượng hàng FBO trong kho đủ nhiều Wildberries cắt trợ giá. Số hàng mọi người gửi chưa kịp bán

đang nằm trong kho không còn sức cạnh tranh không bán được. Nếu người bán rút hàng về Wildberries

sẽ tính chi phí. Để lại trong kho thì không biết khi nào hàng đó bán được, người bán bị chôn vốn, thua

thiệt đủ đường.

Sau khi cắt trợ giá cho FBO, đến 8/2025 Wildberries quay sang trợ giá cho FBS, cũng 34%. Lúc này hàng

của mọi người nằm trong kho FBO sẽ nằm im không bán được, trong khi đơn hàng FBS lại lên ầm ầm.

Tất nhiên nhiều đơn thì ai chả mừng, vậy là đi xoay, đi vay thêm tiền để lấy hàng đưa lên.

Nhưng vấn đề lúc này lại phát sinh : Hàng gửi đi sau 10-15 ngày Wildberies vẫn chưa soạn, chưa ship đến

người mua. Tất nhiên có 1 tỷ lệ lớn người mua không chờ đợi được mà hủy đơn, vậy là hàng của mọi

người lại nằm lại đâu đó trong các kho của Wildberries mà mọi người không biết nó sẽ đi đâu về đâu, khi

nào mới bán được trong khi mọi chi phí phát sinh Wildberries sẽ đều đặn trừ vào tài khoản của người

bán.

Hầu như tất cả những ai bán hàng trên Wildberries đều trong tình trạng giá trị hàng gửi đi luôn nhiều

hơn số tiền được nhận về. Nếu muốn có tiền về thì phải đưa hàng vào liên tục - Bạn đã trở thành con tin

của họ.

Cho đến một ngày bạn muốn dừng lại vì không thấy có lãi và không còn khả năng đưa hàng vào nữa, lập

tức tiền bán hàng về tài khoản của bạn cũng giảm nhanh chóng mặc dù lượng hàng của bạn đang nằm

trong kho còn rất rất nhiều.

Lúc này bạn sẽ đứng trước 2 lựa chọn hoặc rút hàng về hoặc cứ để cho Wildberries tiếp tục bán cho bạn.

Rút hàng về thì bạn phải chịu chi phí vận chuyển, khoản này khá lớn, và đống hàng mà bạn nhận về nó

không còn là hàng nữa, nó thật sự là 1 đống phế liệu, bạn sẽ làm gì với đống phế liệu đó?.

Cứ để hàng trong kho để Wildberries tiếp tục bán cho bạn ? Những ngày đầu bạn vẫn nhận được tiền từ

Wildberries nhưng càng ngày số tiền về tài khoản của bạn cứ ít dần, ít dần rồi không lâu sau đó bạn giật

mình thấy tài khoản của bạn đã âm tiền mặc dù theo tính toán của bạn lượng hàng của bạn trong kho

vẫn còn lại rất nhiều. Đó là khi tiền bán hàng của bạn đã không đủ trả cho các khoản chi phí ph át sinh

(lưu kho, ship đi ship lại, phạt...vân vân và vân vân). Chúc mừng bạn, số hàng vốn trước đây là của bạn

bây giờ đã không thuộc về bạn nữa!

5. Những vấn đề liên quan đến thuế:

Người bán hàng trên mạng đều phải có IP, những người có VID hay quốc tịch thì có thể tự mở IP, người

không có phải đi nhờ, đi thuê. Tất nhiên đã kinh doanh thì phải nộp thuế cho nhà nước.

Vậy mọi người nộp thuế như thế nào và thường gặp những vấn đề gì liên quan đến thuế?

1. Khai không đúng doanh thu:

Nếu bạn đăng ký тариф là 6%, theo luật, bạn phải nộp thuế dựa trên doanh thu (выручка), tức là bán

con áo trên Wbr được 1000 rub, bạn phải nộp thuế cho nhà nước 6% trên số tiền 1000 rub đó.

Nhiều người cho là chỉ phải nộp trên số tiền thực về tài khoản. Điều này không đúng!

Thuế nhà nước đánh vào doanh số (выручка), có nghĩa là bán con áo 1000 rub, số tiền thuế bạn phải

nộp là 60 rub. Nhà nước không cần quan tâm xem là trong 1000 rub đó, Wildberries đã trừ của bạn bao

nhiêu.

Đã có nhiều người thuê các bạn sinh viên người Việt làm kế toán, cứ thản nhiên làm отчет 6% trên số

tiền về tài khoản, mà chưa thấy mấy ông thuế vụ nói gì nên nghĩ rằng làm thế là đúng hoặc cơ quan thuế

sẽ không để ý.

Nhưng hỡi ôi nhà nước nuôi cơ quan thuế đâu phải để bạn qua mặt dễ dàng.

Cá nằm trong chậu có chạy đằng trời, việc truy xuất dữ liệu kinh doanh của bạn là việc trước sau họ cũng

sẽ làm, một ngày đẹp trời bạn sẽ nhận được thông báo nợ thuế, và chắc chắn bạn sẽ phải nộp nốt khoản

còn lại cộng thêm 1 khoản phạt (пеня) nữa, lúc đó bạn sẽ chỉ có nước ngửa mặt kêu trời.

2. Có 1 số người nghe tư vấn đăng ký тариф 15% (Единый налог при упрощенной системе с объектом

«доходы минус расходы» равен базе, умноженной на ставку 15%) тариф này có nghĩa là tiền bạn

thu về tài khoản, sau khi trừ các khoản chi ra, số còn lại bao nhiêu nhà nước sẽ nhân với 15% để thu

thuế.

Nhiều người cứ thản nhiên rút từ tài khoản ra thẻ cá nhân để sử dụng, nghĩ rằng trong tài khoản IP hết

tiền là sẽ không phải nộp thuế. Và mỗi quý chỉ khai lấy lệ thu nhập dăm trăm một triệu để nộp thuế và

nghĩ rằng thế là xong.

Nhưng không đúng.

Chi phí (расход) của bạn phải dựa trên số tiền chi ra bằng tiền chuyển khoản từ tài khoản ИП của bạn

sang tài khoản của một doanh nghiệp khác (nếu mua hàng phải có hợp đồng, phải có chứng từ như

накладная, chéc vân vân..).

Còn bạn rút về thẻ cá nhân thì được coi là rút lợi nhuận và tất cả khoản đó bắt buộc phải trả 15% thuế

hết.

Có một số người bảo "tôi rút về thẻ tiêu hết, mỗi năm chỉ làm báo cáo thuế có mấy trăm mà chả thấy bị

gì";.

Gớm nếu dễ thế thì các ИП khác họ cũng đăng ký тариф 15% cả, làm gì còn ai điên mà đăng ký тариф 6%

cho mất tiền lại còn lằng nhằng nữa?

Cơ quan thuế rất dễ dàng truy xuất tài khoản của bạn, và một ngày đẹp trời bạn sẽ nhận được quyết

định kiểm tra. 15% của tổng tiền về tài khoản nó là con số rất khủng chưa nói đến các khoản phạt kèm

theo.

3. Thuế 1%

Hầu hết các vùng của nước Nga hiện nay đều áp dụng cách tính thuế đơn giản (УСН — упрощенная

система) là 6% tính theo doanh thu nhưng có một số vùng ở xa chính quyền ưu đãi tính mức thuế 1%.

Gần đây một số người nhanh nhạy đã lách thuế bằng cách chuyển đăng ký IP đến những vùng được

hưởng thuế 1%. Nhưng câu chuyện đâu có đơn giản như vậy.

Nhiều người đã bị cơ quan thuế kiểm tra và từ chối cho hưởng thuế ưu đãi và truy thu theo mức 6%.

Người ít thì dăm ba triệu rúp, có những người doanh số rất lớn bị truy thu vài chục triệu rúp, bị chuyển

hồ sơ sang toà án và rơi vào tình cảnh khóc dở mếu dở.

Nếu bạn bị vướng vào những rắc rối với thuế thì sẽ như thế nào?

Theo điều 198 luật hình sự LB Nga, nếu bạn trốn thuế , nợ thuế trên 2,7 triệu rub được coi là nợ thuế,

trốn thuế với số lượng lớn, trên 13,5 triệu được coi là đặc biệt lớn (Статье 198 УКРФ)

Với số tiền nợ thuế, trốn thuế trên 2,7 triệu rub đến 13,5 triệu rub nhưng không vượt quá 10% tổng số

tiền thuế bạn phải nộp trong 3 năm thì bạn chỉ bị truy thu , phạt tiền từ 100.000 rub đến 300.000 rub.

Nếu hành vi được coi là cố ý có thể bị phạt lao động cưỡng bức đến 3 năm hoặc phạt tù đến 6 tháng,

tước quyền tự do (cấm xuất cảnh) đến 3 năm.

Với số tiền nợ thuế, trốn thuế trên 13,5 triệu rúp, bạn sẽ bị xử lý hình sự mà không cần xét đến tỷ lệ

10%.

Hình phạt đối với trường hợp này : phạt tiền từ 200.000 rub đến 500.000 rub, phạt lao động cưỡng bức

đến 5 năm hoặc phạt tù đến 6 tháng, tước quyền tự do (cấm xuất cảnh) đến 6 năm.

Làm thế nào để tránh bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Bộ luật Hình sự cho phép IP hoàn toàn tránh được trách nhiệm hình sự, ngay cả khi đã vượt quá ngưỡng

quy định. Để làm được điều này, cần đáp ứng hai điều kiện (Ghi chú dưới Điều 198 Bộ luật Hình sự):

1. Hành vi phạm tội được thực hiện lần đầu (theo các Điều 198-199.1 Bộ luật Hình sự).

2. Đã thanh toán toàn bộ số nợ (bao gồm tiền thuế, tiền phạt tính theo lãi suất (пени) + các chế tài tài

chính theo biên bản thanh tra của cơ quan thuế).

Đây được gọi là "phi hình sự hóa" là công cụ mạnh mẽ nhất giúp một IP thoát khỏi tình huống này với

tổn thất tối thiểu. Nếu khoản nợ được thanh toán trước khi xét xử, vụ án hình sự sẽ bị đình chỉ. Kết luận: Bài học từ "cơn sốt" bán hàng online

Như vậy, có thể thấy "bán hàng mạng" không phải là miền đất hứa mà nhiều người vẫn tưởng tượng. Dưới vẻ ngoài hấp dẫn của một thị trường rộng lớn và tiềm năng doanh thu khổng lồ là một ma trận đầy rẫy rủi ro: từ các khoản chi phí "cắt cổ" không thể lường trước, tỷ lệ bán hàng thấp, cho đến những chiến thuật "lùa gà" tinh vi của các sàn thương mại điện tử và những rắc rối pháp lý, thuế má chồng chất.

Câu chuyện này không nhằm mục đích dập tắt hoàn toàn hy vọng kinh doanh online, mà là một hồi chuông cảnh tỉnh. Thành công trong lĩnh vực này đòi hỏi một sự tính toán chi li, am hiểu tường tận về "luật chơi" và đặc biệt là một bản lĩnh vững vàng để không bị cuốn vào những cơn lốc khuyến mãi, trợ giá đầy cám dỗ. Trước khi lao vào, mỗi người bán cần phải trang bị cho mình kiến thức đầy đủ, coi đây là một kênh phân phối cần chiến lược chứ không phải một phép màu giúp "đổi đời" trong chớp mắt. Hãy là một người bán hàng thông minh và tỉnh táo, đừng để mình trở thành "con tin" của chính sự háo hức ban đầu. AADC xin trân trọng cảm ơn tác giả Vương QuốcHuy đã dành sự cho phép để chúng tôi được đăng tải bài viết đầy tâm huyết và giá trị này. Những phân tích sắc bén và những cảnh báo kịp thời của anh chắc chắn sẽ là hành trang quý báu cho bất kỳ ai đang và sẽ bước chân vào lĩnh vực kinh doanh online đầy thách thức.